Köprücük kemiği (klavikula) kolu gövdeye bağlar; kırıkların çoğu omuza doğrudan darbe ya da düşme sonucu olur [1]. Yer değiştirmemiş kırıklar kolluk, ağrı kesici ve hafif egzersizle tedavi edilir; kemik uçları belirgin biçimde kaymışsa ameliyat önerilir [1]. Çoğu kişi yaralanmadan sonraki 3 ay içinde olağan etkinliklerine döner [1].
Köprücük kemiği kırığı nedir?
Köprücük kemiği, göğüs kemiği ile kürek kemiği arasında yer alır ve kolu gövdeye bağlar. Üzerinden bazı önemli sinir ve damarlar geçtiği için bunların zedelenmesi de değerlendirilir [1].
Neden olur?
Çoğu kırık omuza doğrudan darbeyle olur: düşme, trafik kazası ya da spor yaralanması. Açık ele düşme de sık nedenlerdendir. Bebeklerde doğum sırasında da kırılabilir [1].
Belirtileri nelerdir?
- Omzun aşağı ve öne düşmesi
- Ağrı nedeniyle kolu kaldıramama
- Kolu kaldırmaya çalışırken gıcırdama hissi
- Kırık yerinde şekil bozukluğu ya da çıkıntı
- Köprücük üzerinde morarma, şişlik ve hassasiyet
Tanı
Muayenede şekil bozukluğu aranır ve sinir ile damar hasarı yönünden test edilir. Röntgen kırığın yerini ve ağırlığını gösterir; karmaşık kırıklarda BT istenebilir [1].
Ameliyatsız tedavi
Yer değiştirmemiş kırıklarda kolluk rahatlık sağlar; parasetamol ya da anti-inflamatuvar ilaçlar ağrıyı yönetir, hafif egzersizler hareketi korur. Kemik iyileşmeye başlayınca ağrı azalır ve omuz sertliğini önlemek için egzersiz verilir [1].
Ameliyat ne zaman önerilir?
Kırık uçları çok yer değiştirmişse (normal diziliminden uzaklaşmışsa) ameliyat önerilir. Açık redüksiyon ve internal fiksasyonda kırık parçalar yeniden konumlandırılır; plak ve vidalarla (rahatsızlık vermedikçe genellikle kalıcıdır) ya da pim ve vidalarla (genellikle iyileşince çıkarılır) tutturulur [1].
İyileşme süreci
Çoğu kişi yaralanmadan sonraki 3 ay içinde olağan etkinliklerine döner. Tam iyileşme birkaç ay sürer; diyabetliler ve tütün kullananlarda iyileşme gecikir [1]. Kemik tamamen kaynadıktan sonra spora ve fiziksel etkinliklere güvenle dönülebilir [1].
Olası sorunlar
Ameliyatsız tedavide kemiğin kaynamaması (nonunion), yer değiştirmiş kaynama (malunion) ve belirgin çıkıntı görülebilir. Ameliyatta enfeksiyon, kanama, yara iyileşme sorunları, köprücüğün altında uyuşma, implant tahrişi, sinir ve damar hasarı ve akciğer yaralanması nadir sorunlardır [1].
Sık sorulan sorular
- Köprücük kemiği kırığı kendiliğinden kaynar mı?
- Yer değiştirmemiş kırıklar kolluk ve hafif egzersizle iyileşir; kemik uçları çok kaymışsa ameliyat önerilir [1].
- Ne zaman işe ve spora dönebilirim?
- Çoğu kişi 3 ay içinde olağan etkinliklerine döner; spora, kemik tamamen kaynadıktan sonra dönülür [1].
- Ameliyatta konulan plak çıkarılır mı?
- Plak ve vidalar rahatsızlık vermedikçe genellikle kalıcıdır; pim ve vidalar çoğunlukla iyileşme sonrası çıkarılır [1].
- Sigara iyileşmeyi etkiler mi?
- Evet, tütün kullananlarda ve diyabetlilerde iyileşme gecikir [1].
Kliniğimizde kırığı kolunuzdan ne beklediğinize ve kemik uçlarının ne kadar kaydığına bakarak birlikte karar veririz.
Kaynaklar
- Clavicle Fracture (Broken Collarbone). American Academy of Orthopaedic Surgeons (OrthoInfo), n.d.. orthoinfo.org
Bu yazı genel bilgi içindir; muayenenin ve görüntülemenin yerini tutmaz. Kendinize ait bir yakınmanız varsa hekime başvurun.
Bu alandaki diğer yazılar
- Bursit nedir, neden olur? Dirsek bursiti, belirtileri ve tedavisi
- Donuk omuz: ne kadar sürer, ne zaman iğne ya da ameliyat düşünülür?
- Omuz ağrısı ve rotator manşet sorunları: ameliyat gerekir mi?
- Omuzda kireçlenme (kalsifik tendinit): neden olur, nasıl tedavi edilir?
- Omuz çıkığı: yerine takıldıktan sonra ne olur, ameliyat gerekir mi?
- Omuz ağrısı: neden olur, ne iyi gelir, hangi bölüm bakar?
- Tendinit (tendon iltihabı): neden olur, nasıl geçer, ne iyi gelir?
- Tenisçi dirseği: kortizon, PRP ve ameliyat ne işe yarar?