فرورفتن ناخن در گوشت زمانی پدید میآید که لبهٔ ناخن به درون پوستِ کنار آن رشد کند؛ بیشتر در شست پا دیده میشود و شایع‌ترین علت‌های آن کفش نامناسب و نادرست کوتاه کردن ناخن است [1][2][3]. در مرحلهٔ اولیه اقدام‌هایی مانند گذاشتن پا در آب ولرم و پوشیدن کفش پهن ممکن است کافی باشد؛ اگر عفونت ایجاد شود یا مراقبت خانگی کافی نباشد، لبهٔ فرورفتهٔ ناخن با بیحسی موضعی برداشته میشود [1][2][3]. بر پایهٔ یک مرور کاکرین، مداخله‌های جراحی در پیشگیری از عود مؤثرتر از روش‌های غیرجراحی هستند [4].
فرورفتن ناخن در گوشت چیست و چرا ایجاد میشود؟
فرورفتن ناخن در گوشت (اُنیکوکریپتوز) مشکل شایعی است که در آن لبهٔ ناخن به درون چین پوستیِ کنار خود، یعنی گوشتِ کنار ناخن، رشد میکند و ناحیه‌ای دردناک پدید می‌آورد [1][4]. در هر یک از انگشتان پا ممکن است رخ دهد، اما بیشتر در شست پا دیده میشود [1][2]. بیشتر در نوجوانان و جوانان دیده میشود، هرچند در هر سنی ممکن است پدید آید [5].
علت‌های اصلی این‌ها هستند [2][3][6]:
- خیلی کوتاه کردن ناخن یا گرد کردن گوشه‌های آن
- کفش‌های تنگ یا کوتاه که انگشتان را زیر فشار می‌گذارند
- ور رفتن با گوشه‌های ناخن یا کندن ناخن
- ضربه خوردن انگشت یا فشارهای تکراری مانند دویدن
- ناخنی که به‌طور مادرزادی خمیده یا برای انگشت بیش از اندازه بزرگ است
علائم و مراحل آن چیست؟
در آغاز ممکن است پوست لبهٔ ناخن سفت، متورم و حساس باشد [2]. انگشت قرمز، دردناک و متورم میشود و ممکن است ناخن چنان دیده شود که به درون انگشت خم شده است [1].
بیشتر طبقه‌بندی‌ها این مشکل را به سه مرحلهٔ خفیف، متوسط و شدید تقسیم میکنند [5]. در پی قرمزی، درد و تورم ممکن است به‌زودی عفونت ایجاد شود؛ بیرون آمدن چرک از انگشت یا تب و لرز نشانهٔ احتمال عفونت است [1][2]. در بیشترِ شدیدترین موارد، در لبهٔ ناخن بافت اضافهٔ مزمن (بافت گرانولاسیون) شکل می‌گیرد و چین پوستی ضخیم میشود [6].
در خانه چه کمکی میکند و کدام پماد به کار میرود؟
در مرحلهٔ اولیه، پیش از آنکه عفونت جا بیفتد، مراقبت خانگی ممکن است نیاز به درمان دیگر را از میان ببرد [2]. اگر طی ۲ تا ۳ روز بهبودی حاصل نشد یا وضعیت بدتر شد، به پزشک مراجعه کنید [2].
کسانی که دیابت (بیماری قند)، مشکل عصبی در ساق یا پا یا اختلال گردش خون در پا دارند و نیز کسانی که اطراف ناخنشان عفونت کرده است، باید بدون صرف وقت برای درمان خانگی فوراً به پزشک مراجعه کنند [3].
دربارهٔ پماد و کرم، داروساز میتواند دربارهٔ فراوردههایی که به کم شدن درد و پیشگیری از عفونت کمک میکنند راهنمایی کند [1]. اگر انگشت عفونت کرده باشد، پزشک ممکن است آنتیبیوتیک تجویز کند [1][3]. با این حال، بر پایهٔ یک مقالهٔ مروری برای پزشکان، آنتیبیوتیک خوراکی یا موضعی پیش یا پس از عمل نتیجه را بهتر نمی‌کند [6].
کارهایی که می‌توان در خانه انجام داد این‌ها هستند [1][2][3]:
- گذاشتن پا در آب ولرم ۳ تا ۴ بار در روز؛ می‌توان به آب نمک افزود
- خشک نگه داشتن پا در بقیهٔ روز
- پوشیدن کفش پهن و راحت یا صندل؛ پرهیز از کفش تنگ و نوک‌تیز
- بلند کردن آرامِ لبهٔ فرورفتهٔ ناخن و گذاشتن تکه‌ای کوچک پنبه یا نخ دندان موم‌دار زیر آن، و عوض کردن هرروزهٔ آن
- اگر مسکّن لازم است، از داروساز یا پزشک بپرسید کدام مناسب است
- کوتاه نکردن ناخن و گذاشتن آن تا بلند شود؛ خودتان برای بریدن و درآوردن بخش فرورفته تلاش نکنید
آیا گیرهٔ ناخن و روش لوله مؤثر است؟
روش‌های غیرجراحی معمولاً در مراحل خفیف و متوسط به کار میروند [5][6]. در روش گیرهٔ ناخن (ارتونیکسی) یک گیرهٔ فلزی کوچک روی ناخن نصب میشود [4][6]. در روش لوله (ناودانی)، لولهٔ پلاستیکی نازکی که از درازا شکافته شده است پس از بی‌حس کردن انگشت روی لبهٔ فرورفتهٔ ناخن قرار داده میشود؛ بیماران بیشتر وقت‌ها از کم شدن درد خبر میدهند [6].
میزان موفقیت این روش‌ها و کیفیت شواهد متفاوت است [5]. بر پایهٔ مرور کاکرین، مداخله‌های جراحی در پیشگیری از عود بهتر از روش لوله و احتمالاً بهتر از گیرهٔ ناخن هستند [4]. اما یک مرور نظام‌مند که در سال ۲۰۲۳ منتشر شده است، میان روش‌های جراحی و غیرجراحی از نظر عود تفاوت معناداری نیافته و قطعیت این شواهد را پایین یا بسیار پایین ارزیابی کرده است [5].
چه زمانی عمل لازم است و کدام پزشک آن را درمان میکند؟
اگر مراقبت خانگی نتیجه نمی‌دهد، باید به پزشک مراجعه کرد [1][3]. اگر التهاب، تورم، درد و ترشح آشکار وجود داشته باشد، ناخن به احتمال زیاد عفونت کرده است؛ ممکن است آنتیبیوتیک و برداشتن بخشی از ناخن یا همهٔ آن لازم شود [2].
روش‌های جراحی در مراحل متوسط و شدید ترجیح داده می‌شوند؛ هنگامی که درمان غیرجراحی نتیجه نداده است نیز بیشتر وقت‌ها جراحی توصیه میشود [5][6]. فرورفتن ناخن در گوشت اگر درمان نشود درد و التهاب چشمگیری ایجاد میکند و خطر عفونت را بالا می‌برد [5].
جراحی ناخن را کارکنان گوناگون حوزهٔ سلامت مانند پزشکان خانواده، جراحان ارتوپدی، متخصصان پوست و پودیاتریستها (متخصصان سلامت پا) انجام میدهند [5]. در این کلینیک فرورفتن ناخن در گوشت را پزشکان ارتوپدی و تروماتولوژی ارزیابی و درمان میکنند.
جراحی فرورفتن ناخن در گوشت چگونه انجام میشود؟
این عمل با بیحسی موضعی انجام میشود؛ آمپول بیحسی در پایهٔ انگشت تزریق میشود [2][3][7]. رایج‌ترین روش برداشتنِ تنها لبهٔ کناریِ فرورفتهٔ ناخن است [3][6]؛ در برخی موارد همهٔ ناخن برداشته میشود [1][2][7]. بر پایهٔ برگهٔ اطلاعات بیمارِ یکی از بیمارستان‌های NHS در انگلستان، عمل معمولاً حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه طول میکشد و پس از آن بیمار به خانه میرود [7].
هنگامی که تنها لبهٔ فرورفته برداشته شود، دوباره بلند شدن ناخن ۲ تا ۴ ماه طول میکشد [3]. برای آنکه همان لبه دوباره نروید و فرو نرود، می‌توان ریشهٔ ناخن (ماتریکس) را نیز درمان کرد؛ این کار ممکن است با جراحی، با یک مادهٔ شیمیایی (برای نمونه فنول) یا با جریان برق انجام شود [6][7].
بر پایهٔ مرور کاکرین، افزودن فنول به عمل احتمالاً در پیشگیری از عود مؤثرتر است؛ اما چون تنها یک مطالعه وجود دارد که در هر دو گروه آن جراحی یکسانی انجام شده است، این نتیجه نیاز به تأیید دارد [4]. در آن مطالعه، عود در گروهی که فنول دریافت کرده بود ۱۴ درصد و در گروهی که دریافت نکرده بود ۴۱ درصد بود [4]. مرور سال ۲۰۲۳ نیز به این نتیجه رسیده است که فنول خطر عود را کم میکند، اما کیفیت این شواهد را بسیار پایین دانسته است [5].
پس از عمل: بهبود، حمام و بازگشت به کار
هنگامی که ریشهٔ ناخن درمان میشود، درد معمولاً خفیف است [6]. پانسمان طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت عوض میشود و می‌توان به راه رفتن عادی بازگشت؛ ترشح از بستر ناخن به مدت ۲ تا ۳ هفته قابل انتظار است [6]. بهبود انگشتی که فنول روی آن به کار رفته است حدود ۶ تا ۸ هفته طول میکشد و ممکن است به ۱۲ هفته برسد [7]. به‌ندرت ممکن است ناخن برای همیشه از دست برود یا بدشکل شود [6].
دستورهای مراقبت را پزشکی می‌دهد که عمل را انجام داده است. در برگهٔ اطلاعات بیمارِ یکی از بیمارستان‌های NHS این موارد توصیه شده است [7]:
- در ۲۴ ساعت نخست پا را تا جای ممکن بالا نگه دارید
- می‌توانید مثل همیشه حمام کنید یا دوش بگیرید و پانسمان را روی انگشت نگه دارید؛ پس از آن پانسمان عوض میشود
- اگر بتوانید پا را بالا نگه دارید، می‌توانید روز بعد به کار یا مدرسه برگردید
- تا زمانی که انگشت بهبود نیافته است ورزش نکنید
آیا عود میکند و چگونه می‌توان از آن پیشگیری کرد؟
اگر به مراقبت از پا توجه نشود، فرورفتن ناخن در گوشت به احتمال زیاد عود میکند [3]. پس از عملی که در آن فنول به کار رفته است، رویش دوبارهٔ ناخن در کمتر از ۱۰ نفر از هر ۱۰۰ نفر دیده میشود [7]؛ مقالهٔ مروری برای پزشکان میزان عود پس از فنول را کمتر از ۵ درصد گزارش میکند [6].
برای پیشگیری این موارد توصیه میشود [1][2][3]:
- ناخن‌ها را صاف کوتاه کنید؛ گوشه‌ها را گرد نکنید
- ناخن‌ها را کوتاه‌تر از نوک انگشت نکنید
- از ناخن‌گیر تمیز و تیز استفاده کنید
- کفش و جورابی بپوشید که برای انگشتان جای کافی بگذارد
- پاها را تمیز نگه دارید و خوب خشک کنید
- اگر دیابت دارید، به‌طور منظم برای معاینهٔ پا و مراقبت از ناخن مراجعه کنید
چه زمانی نباید منتظر ماند
در موارد زیر بدون تأخیر به پزشک مراجعه کنید [1][2][3][7]:
- اگر انگشت دردناک و متورم است و از آن چرک بیرون میآید
- اگر تب بالا دارید یا دچار لرز هستید
- اگر دیابت، آسیب عصبی در ساق یا پا یا اختلال گردش خون در پا دارید
- اگر طی ۲ تا ۳ روز بهبودی حاصل نشده یا وضعیت بدتر میشود
- اگر پس از عمل، انگشت گرم، متورم و دردناک شده است
پرسش‌های پرتکرار
- برای فرورفتن ناخن در گوشت به کدام بخش و کدام پزشک باید مراجعه کرد؟
- جراحی ناخن را کارکنان گوناگون حوزهٔ سلامت مانند پزشکان خانواده، جراحان ارتوپدی، متخصصان پوست و پودیاتریستها انجام میدهند [5]. در این کلینیک فرورفتن ناخن در گوشت را پزشکان ارتوپدی و تروماتولوژی درمان میکنند.
- جراحی فرورفتن ناخن در گوشت چقدر طول میکشد و آیا دردناک است؟
- عمل با بیحسی موضعی انجام میشود و معمولاً حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه طول میکشد [7]. پس از برطرف شدن بیحسی ممکن است کمی درد وجود داشته باشد و مسکّن کمک میکند [7]؛ هنگامی که ریشهٔ ناخن درمان میشود، درد معمولاً خفیف است [6].
- پس از عمل چند روزه خوب میشود و چه زمانی می‌توان حمام کرد؟
- اگر بتوانید پا را بالا نگه دارید، می‌توانید روز بعد به کار یا مدرسه برگردید؛ اما بهبود انگشتی که فنول روی آن به کار رفته است حدود ۶ تا ۸ هفته طول میکشد و ممکن است به ۱۲ هفته برسد [7]. می‌توان مثل همیشه حمام کرد یا دوش گرفت و پانسمان را روی انگشت نگه داشت؛ پس از آن پانسمان عوض میشود [7].
این نوشته یک خلاصهٔ کلی است؛ تصمیم دربارهٔ تشخیص و درمان با ارزیابی پزشکی که شما را معاینه میکند گرفته میشود.
منابع
- Ingrown toenail. NHS (nhs.uk), 2025. nhs.uk
- Ingrown Toenail. American Academy of Orthopaedic Surgeons (OrthoInfo), n.d.. orthoinfo.org
- Ingrown toenail. MedlinePlus Medical Encyclopedia (U.S. National Library of Medicine), 2025. medlineplus.gov
- Interventions for ingrowing toenails. Cochrane Database of Systematic Reviews (Eekhof JA, et al.), 2012. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- A systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials on surgical treatments for ingrown toenails part I: recurrence and relief of symptoms. Journal of Foot and Ankle Research (Exley V, et al.), 2023. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Ingrown Toenail Management. American Family Physician (Mayeaux EJ, et al.), 2019. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Nail Surgery (patient information leaflet PIL1199). North Tees and Hartlepool NHS Foundation Trust, n.d.. nth.nhs.uk
این نوشته برای اطلاعات عمومی است و جای معاینه و تصویربرداری را نمی‌گیرد. اگر خودتان مشکلی دارید، به پزشک مراجعه کنید. معاینه و مشاوره به زبان‌های ترکی و انگلیسی انجام میشود.
نوشته‌های دیگر در این زمینه
- پارگی تاندون آشیل: جراحی یا آتل؟
- پیچخوردگی مچ پا: چه زمانی عکس رادیولوژی لازم است؟
- هالوکس والگوس (برآمدگی کنار شست پا): چه زمانی جراحی لازم است؟
- صافی کف پا: آیا در کودکان برطرف میشود؟ کفی و جراحی چه زمانی لازم است؟
- درد پا (کف، پاشنه و روی پا): علت چیست و چه چیزی کمک میکند؟
- شکستگی پا و انگشت پا: علائم آن چیست و چند روزه خوب میشود؟
- خار پاشنه و فاشئیت پلانتار: درد پاشنه چرا ایجاد میشود و چگونه برطرف میشود؟