Karpal tünel sendromu, bilekteki dar bir kanalda median sinirin sıkışmasıdır; başparmak, işaret ve orta parmakta uyuşma, karıncalanma ve geceleri artan yakınma yapar [1][3]. Hafif ve orta şiddette yakınmalarda önce gece ateli ve aktivite düzenlemesi, gerekirse steroid iğnesi denenir; ameliyat yakınmalar sürüyorsa, şiddetliyse ya da kas erimesi gibi belirgin sinir hasarı varsa düşünülür [1][3].
Sinir neden sıkışır?
Bileğin avuç tarafında kemiklerle üzerindeki kalın bir bağın oluşturduğu dar bir kanal vardır. Parmakları büken tendonlar ve median sinir bu kanaldan geçer; içerideki basınç artınca sinir sıkışır [1][3].
Median sinir başparmak, işaret, orta ve yüzük parmağının bir kısmına his verir, bu yüzden yakınma çoğunlukla bu parmaklarda hissedilir [1][3].
Hangi yakınmalar bu tanıyı düşündürür?
Belirtiler yavaş başlar ve zamanla artabilir [1][2][3]:
- Başparmak, işaret ve orta parmakta uyuşma, karıncalanma ya da yanma
- Geceleri artan, uykudan uyandıran yakınma; eli sallayınca rahatlama
- Parmaklardan ele ve kola doğru yayılan ağrı
- Kavrama gücünde azalma, sakarlık, elden eşya düşürme
- İleri olgularda başparmak kökündeki kaslarda incelme
Kimlerde daha sık?
Çoğu kişide tek bir neden yoktur. Doğuştan dar kanal, bileği sık ve zorlayarak büken tekrarlayan işler ve bileğin uzun süre aşırı bükülü tutulması riski artırabilir [1][2]. Gebelik, fazla kilo, diyabet, romatoid artrit gibi eklem hastalıkları, ailede benzer öykü ve eski bilek yaralanması da bilinen risk etkenleridir [1][2].
Tanı nasıl konur?
Tanı büyük ölçüde yakınmaların dinlenmesine ve muayeneye dayanır: parmaklarda his ve kas gücü değerlendirilir, bilek üzerine hafifçe vurarak ya da bileği belirli konumlarda tutarak yakınmanın tetiklenip tetiklenmediğine bakılır [1][3].
Sinir iletim çalışması ve EMG, sinirin ne kadar etkilendiğini gösterir ve başka sinir sorunlarından ayırmaya yardımcı olur. Ultrason, röntgen ya da MR seçilmiş hastalarda istenir; bu testler her hastada gerekmez [1][3].
Önce ameliyatsız seçenekler
Hafif ve orta yakınmalarda bileği düz tutan gece ateli, bileği zorlayan hareketlerin azaltılması ve kısa süreli ağrı kesiciler ilk adımdır [1][2]. Cochrane incelemesine göre atelin etkisine dair kanıt sınırlıdır; yine de gece ateli bazı hastalarda kısa vadede genel bir düzelme sağlayabilir ve ciddi bir zarar beklenmez [5].
Atel yetmezse karpal tünele steroid iğnesi yapılabilir. İğne yakınmaları çoğu zaman azaltır, ama etkisi bazı hastalarda geçici kalır [1][2].
Ameliyat ne zaman konuşulur?
Ameliyatsız tedaviye rağmen yakınma sürüyor ya da tekrarlıyorsa, yakınma şiddetli ve uzun süredir varsa, testlerde belirgin sinir hasarı görülüyorsa ya da başparmak kökünde kas erimesi başlamışsa ameliyat gündeme gelir [1][3]. Kas erimesi ve sürekli uyuşma kalıcı sinir hasarı riskine işaret ettiği için beklenmemelidir [1].
Karar yakınmanın şiddetine ve tercihinize göre birlikte verilir. Cochrane incelemesi, yakınması katlanılabilir olanların ameliyatsız başlayabileceğini, yakınması şiddetli olanların ameliyatı seçebileceğini belirtir [4]. Büyük bir randomize çalışmada, tedaviye ameliyatla başlayanların 18. ayda iyileşmiş olma olasılığı steroid iğnesiyle başlayanlardan yüksek bulunmuştur [6].
Ameliyatta sinire baskı yapan bağ kesilerek kanal genişletilir; işlem genellikle lokal anestezi altında, kısa sürede ve günübirlik yapılır [1][2][3].
Ameliyattan sonra
Gece uyanmaları çoğu hastada ilk hafta içinde azalır ve el birkaç gün içinde hafif işlerde kullanılabilir [1][3]. Günlük işlere tam dönüş genellikle birkaç hafta alır. Kavrama gücünün geri gelmesi birkaç ayı bulabilir; uzun süredir var olan ağır sıkışmalarda his bir yıla kadar düzelebilir ve bazen tam olmayabilir. Karıncalanma genellikle güçten önce düzelir [1][2][3].
Beklememeniz gereken durumlar
Şunlarda muayeneyi geciktirmeyin [1][2]:
- Uyuşma sürekli hale geldiyse ya da his kaybı artıyorsa
- Başparmak kökündeki kaslar inceliyorsa ya da belirgin güç kaybı varsa
- Elden sık eşya düşürüyor, düğme iliklemekte zorlanıyorsanız
- Ev önlemlerine rağmen yakınma kötüleşiyor ya da geçmiyorsa
Sık sorulan sorular
- Elde uyuşmanın en sık nedeni karpal tünel mi?
- Başparmak, işaret ve orta parmakta, geceleri artan uyuşma varsa en sık neden budur. Başka sinir sorunları da benzer yakınma verebildiği için muayene, gerekirse sinir iletim testi önemlidir [1][2].
- Kendiliğinden geçer mi?
- Hafif yakınmalar bileği zorlayan hareketleri azaltmak ve gece ateliyle düzelebilir. Geçmiyor, kötüleşiyor ya da güç kaybı başlıyorsa hekime başvurulmalıdır [2][5].
- EMG şart mı?
- Her hastada değil. Tanı çoğunlukla muayeneyle konur; tanı belirsizse, sıkışmanın derecesi görülmek istenirse ya da ameliyat planlanırken sinir iletim çalışması istenir [1][3].
Kliniğimizde kararı yakınmanın uykunuzu ve işinizi ne kadar bozduğuna, parmaklarınızdaki his ve kas gücüne bakarak sizinle birlikte veririz.
Kaynaklar
- Carpal Tunnel Syndrome. American Academy of Orthopaedic Surgeons (OrthoInfo), n.d.. orthoinfo.org
- Carpal tunnel syndrome. NHS (nhs.uk), 2024. nhs.uk
- Carpal Tunnel Syndrome. British Society for Surgery of the Hand (BSSH), n.d.. bssh.ac.uk
- Surgical versus non-surgical treatment for carpal tunnel syndrome (Cochrane Review). Cochrane Database of Systematic Reviews (Lusa V, et al.), 2024. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Splinting for carpal tunnel syndrome (Cochrane Review). Cochrane Database of Systematic Reviews (Karjalainen TV, et al.), 2023. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Surgery versus corticosteroid injection for carpal tunnel syndrome (DISTRICTS): an open-label, multicentre, randomised controlled trial. The Lancet (Palmbergen WAC, et al.), 2025. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
Bu yazı genel bilgi içindir; muayenenin ve görüntülemenin yerini tutmaz. Kendinize ait bir yakınmanız varsa hekime başvurun.
Bu alandaki diğer yazılar
- Başparmak tarafında bilek ağrısı: De Quervain tenosinoviti
- El bileği kırığı: alçı mı, ameliyat mı?
- Ganglion kisti: el bileğindeki şişlik ne zaman tedavi gerektirir?
- El ve parmak uyuşması: neden olur, ne iyi gelir, kime gidilir?
- Elde kesik: tendon ve sinir yaralanması ne zaman acildir?
- Tetik parmak: iğne mi, ameliyat mı?