Çocuk kırıklarının çoğu alçıyla tedavi edilir; kemikler yetişkinlerden daha hızlı kaynar [1]. Hizası bozulmuş kırıklarda kemik ameliyatsız yerine oturtulabilir, açık ya da kararsız kırıklarda ise ameliyat gerekir [1]. Büyüme kıkırdağını ilgilendiren kırıklarda yaklaşık bir yıl takip önerilir [1].
Hangi kırık türleri görülür?
Çocuk ön kol kırıkları şu türlerden olabilir [1]:
- Tohum (buckle, torus) kırığı: kemiğin bir yüzü bastırılır, kemik hizasını korur; kararlı bir yaralanmadır
- Yeşil dal kırığı: kırık kemiğin bir kısmından geçer, öbür tarafı bükülür
- Metafiz kırığı: büyüme kıkırdağına uzanmayan, şaft kısmını ilgilendiren kırık
- Galeazzi: yer değiştirmiş radius kırığı ile bilekte ulna çıkığı
- Monteggia: ulna kırığı ve radius başı çıkığı; ciddi bir yaralanmadır, acil müdahale gerektirir
- Büyüme kıkırdağı kırığı: geleceğin kemik gelişimini etkilediği için hızla ele alınmalıdır
Belirtiler ve tanı
Çocuk şiddetli ağrıdan yakınır; önkol ve elde uyuşma sinirin etkilendiğini düşündürebilir [1]. Muayenede şekil bozukluğu, hassasiyet, şişlik ve dönme kısıtlılığı değerlendirilir; sinir ve dolaşım kontrol edilir. Önkol, dirsek ve bileğin röntgeni yaralanmanın boyutunu gösterir [1].
Tedavi
Kararlı kırıklar yalnızca alçı ya da atelle tedavi edilir; tohum kırığında 3–4 hafta yeterlidir [1].
Açılanma gösteren ama karmaşık olmayan kırıklarda kemikler ameliyatsız (kapalı redüksiyon) nazikçe yerine itilir ve alçıyla tutulur [1].
Açık kırıklarda, kararsız ya da yer değiştirmiş kırıklarda, hizası bozulmuş ya da yanlış kaynayan kırıklarda ameliyat gerekir; kemik parçaları yeniden konumlandırılır ve pimler, implantlar ya da alçıyla tutulur [1].
İyileşme süreci
Süre kırığa göre değişir: tohum kırığında 3–4 hafta, Monteggia gibi ağır yaralanmalarda 6–10 hafta. Alçı çıktıktan sonra eklem sertliği 2–3 hafta sürebilir ve genellikle fizik tedavi gerekmeden düzelir [1].
Alçı çıktıktan sonra kemik geçici olarak zayıftır; çocuk maymun çubuğu gibi yüksek yüklü etkinliklerden 3–4 hafta uzak durmalıdır [1].
Büyüme kıkırdağı ve takip
Büyüme kıkırdağı hasarı ileride kemik gelişimini etkileyebilir; bu nedenle normal büyümenin izlenmesi için yaklaşık bir yıl süreyle takip randevuları gerekir [1].
Ne zaman hemen başvurmalısınız?
Düşmeden sonra çocuk kolunu kullanmıyorsa, kol şekil değiştirmişse ya da şiddetli ağrı veya uyuşma varsa hemen başvurun; çocukların kemikleri yetişkinlerden hızlı kaynar ve yanlış kaynama olmadan önce tedavi gereklidir [1].
Sık sorulan sorular
- Çocuk kırığı kendiliğinden kaynar mı?
- Kemikler hızlı kaynar, ancak hizası bozulan kırıklarda yanlış kaynamayı önlemek için erken tedavi gerekir [1].
- Alçı kaç hafta kalır?
- Tohum kırığında 3–4 hafta; ağır yaralanmalarda 6–10 hafta [1].
- Her kırık ameliyat mı gerektirir?
- Hayır; çoğu alçıyla ya da ameliyatsız yerine oturtularak tedavi edilir [1].
- Alçı çıktıktan sonra neye dikkat etmeliyim?
- Kemik geçici olarak zayıftır; yüksek yüklü etkinliklerden (maymun çubuğu gibi) 3–4 hafta kaçınılmalıdır [1].
- Büyüme kıkırdağı kırığında ne olur?
- Gelişimi etkileyebileceği için yaklaşık bir yıl izlem yapılır [1].
Kırık kuşkusu olan bir çocuk, muayene ve röntgen için bekletilmeden değerlendirilmelidir.
Kaynaklar
- Forearm Fractures in Children. American Academy of Orthopaedic Surgeons (OrthoInfo), n.d.. orthoinfo.org
Bu yazı genel bilgi içindir; muayenenin ve görüntülemenin yerini tutmaz. Kendinize ait bir yakınmanız varsa hekime başvurun.