Kemik tümörlerinin birçoğu iyi huyludur ve vücudun başka yerlerine yayılmaz; yine de bazıları tedavi gerektirir. Kötü huylu olanlar kemikten başlayabilir ya da başka bir organdaki kanserden kemiğe yayılmış olabilir [1]. Bunların ayrımı muayene, görüntüleme ve gerektiğinde biyopsiyle yapılır; bu yüzden süren kemik ağrısı, özellikle gece ve dinlenirken olan ağrı, değerlendirilmelidir [1].
İyi huylu ve kötü huylu ne demek?
İyi huylu tümörler genellikle yaşamı tehdit etmez ve çoğu durumda vücudun başka bölgelerine yayılmaz; büyüme biçimine ve yerine göre yine de tedavi gerekebilir [1].
Kötü huylu tümörler yayılabilir (metastaz). Kemikte başlayanlara birincil, meme, akciğer, tiroit, böbrek ve prostat gibi başka bir organdaki kanserden kemiğe yayılanlara ikincil denir [1].
Hangi yakınmalar görülür?
En sık yakınma tümör bölgesinde, genellikle künt ve sızlayıcı tarzda ağrıdır. Gece ya da dinlenirken olan ağrı değerlendirilmelidir. Ateş ve gece terlemesi de olabilir, ancak bunlar kemik enfeksiyonunda da görülür. Birçok iyi huylu tümör hiç yakınma yapmaz ve başka bir nedenle çekilen görüntülemede tesadüfen saptanır [1].
Nasıl tanı konur?
Röntgen tümörün kemiği eritip eritmediğini, delik oluşturup oluşturmadığını ya da kemik yapımını uyarıp uyarmadığını gösterir. MR ve BT ayrıntılı kesitler verir; PET taraması yayılımı araştırır [1].
Görüntüleme yetersiz kaldığında biyopsi tanıyı kesinleştirir: radyolog eşliğinde iğne biyopsisi ya da genel anestezi altında açık biyopsi yapılabilir. Kan ve idrar tetkikleri enfeksiyonu dışlamaya yardımcıdır, ancak birincil kemik kanserlerini tek başına tanımlamaz [1].
Tedavi nasıl planlanır?
Yakınması olmayan iyi huylu tümörler dönemsel görüntülemeyle izlenebilir; agresif büyüyen ya da işlevi tehdit edenlerde ameliyat gerekir, bazıları ilaca yanıt verir [1].
Kötü huylu tümörlerde tedavi birden fazla uzmanlığın birlikte çalıştığı bir ekiple planlanır: kemoterapi, radyoterapi (özellikle Ewing sarkomunda etkilidir) ve ameliyat bir arada kullanılabilir. Mümkün olduğunda uzvu koruyan ameliyat yapılır; sinir ve damarlar tutulmuşsa ampütasyon gerekebilir [1]. Bu ekip ortopedik onkolog, tıbbi onkolog, radyasyon onkoloğu, radyolog ve patologdan oluşur [1].
Ne zaman başvurmalısınız?
Aşağıdaki durumlarda gecikmeden muayene olun [1]:
- Geçmeyen kemik ağrısı, özellikle geceleri ya da dinlenirken
- Kemikte ya da çevresinde şişlik ya da ele gelen kitle
- Hafif bir travmadan sonra beklenmedik kırık
Sık sorulan sorular
- Kemikteki her kitle kanser midir?
- Hayır. Birçok kemik tümörü iyi huyludur ve yayılmaz; ayrım için muayene ve görüntüleme gerekir [1].
- Gece ağrısı neden önemlidir?
- Gece ya da dinlenirken olan ağrı değerlendirme gerektiren bir işarettir; nedeni her zaman tümör olmayabilir ama bakılmalıdır [1].
- Biyopsi her zaman gerekli midir?
- Görüntüleme bulguları yeterince açık değilse tanıyı kesinleştirmek için biyopsi yapılır [1].
- Ameliyatta kol ya da bacak alınır mı?
- Mümkün olduğunda uzvu koruyan ameliyat yapılır; ampütasyon yalnızca sinir ve damarlar tutulmuşsa gündeme gelir [1].
- Tedaviyi kim planlar?
- Ortopedik onkolog, tıbbi onkolog, radyasyon onkoloğu, radyolog ve patologdan oluşan bir ekip [1].
Bu konuda yalnızca genel bilgi veriyoruz; tek bir tetkikle ya da bu yazıdan tanı çıkarılmaz. Kemik ya da yumuşak doku kitlesi olan hastaları görüntüleriyle birlikte değerlendiririz.
Kaynaklar
- Bone Tumor. American Academy of Orthopaedic Surgeons (OrthoInfo), n.d.. orthoinfo.org
Bu yazı genel bilgi içindir; muayenenin ve görüntülemenin yerini tutmaz. Kendinize ait bir yakınmanız varsa hekime başvurun.